Thời sự · Nhịp Mới · Tổng hợp · 1178 chữ ·
Quốc hội thảo luận Bộ luật Hình sự và cơ chế thu hồi tài sản ngày 27/10
Các dự thảo về trách nhiệm hình sự, tổ chức điều tra và thu hồi tài sản trở lại hội trường sau vòng góp ý tại tổ; cơ quan trình dự án sẽ giải trình các vấn đề đại biểu nêu.
Quốc hội dự kiến ngày 27/10 tại Kỳ họp thứ hai, khóa XVI, thảo luận các dự án về pháp luật hình sự và thu hồi tài sản liên quan đến tội phạm. Theo chương trình được TTXVN công bố sáng cùng ngày, phiên buổi sáng tập trung vào dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi cùng nghị quyết về thi hành bộ luật.
Những nội dung đưa ra hội trường đã trải qua vòng tiếp thu và chỉnh lý. Báo Điện tử Chính phủ tường thuật phiên ngày 17/10 cho biết Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang báo cáo việc sửa các quy định về loại trừ, miễn và tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, cũng như trách nhiệm của pháp nhân thương mại. Các vấn đề về hành vi chuẩn bị phạm tội, bổ sung hành vi mới hoặc bỏ một số tội danh cũng nằm trong quá trình hoàn thiện.
Tại phiên này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết bản dự thảo được chỉnh lý gồm ba phần, 25 chương, 416 điều. Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục tổng hợp ý kiến của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức, doanh nghiệp và người dân. Những con số này mô tả bản được báo cáo ngày 17/10, không phải số điều của một bộ luật mới đã ban hành.
Những phương án đã được góp ý tại tổ
Đến cuộc thảo luận tổ chiều 19/10, các lựa chọn về phạm vi hình sự hóa và mức xử lý tiếp tục được đặt lên bàn. Theo ghi nhận của Báo Đại biểu Nhân dân tại Tổ 14, gồm các đoàn Đắk Lắk và Tuyên Quang, đại biểu góp ý về nhóm tội phạm có tổ chức, hành vi chuẩn bị phạm tội và cách sắp xếp các tội liên quan đến công nghệ thông tin, mạng viễn thông thành nhóm xâm phạm an ninh mạng.
Các đại biểu ở tổ này cũng trao đổi về đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng tử hình từ mười xuống bốn tội danh và điều chỉnh mức phạt tiền. Báo ghi nhận gần một triệu lượt ý kiến tham gia góp ý dự thảo. Đây là quy mô lượt góp ý được nêu trong quá trình thảo luận, không phải một cuộc khảo sát đại diện để xác định tỷ lệ người dân đồng ý với từng phương án.
Một vấn đề cụ thể là xử lý ra sao khi người vi phạm có thể bồi thường và khắc phục hậu quả. Trong phiên tổ ngày 19/10 được VOV tường thuật, đại biểu Vũ Huy Khánh, đoàn TP.HCM, đề cập khả năng xem xét miễn trách nhiệm hình sự ngay ở giai đoạn giải quyết nguồn tin và khởi tố. Ông lưu ý việc phân biệt trường hợp đáp ứng điều kiện thì được miễn với trường hợp cơ quan có thẩm quyền vẫn phải cân nhắc trước khi quyết định.
Cũng tại vòng thảo luận này, đại biểu Bùi Trung Thành, đoàn Hải Phòng, đề nghị kiểm soát chặt cơ chế tạm hoãn truy cứu để tạo điều kiện khắc phục thiệt hại tại những dự án còn khả năng triển khai. Theo phần góp ý được VOV ghi nhận, điều kiện phải gắn với nguyên nhân khách quan và phương án khắc phục thực tế; không biến khoảng thời gian tạm hoãn thành cách né tránh trách nhiệm. Các đề nghị này vẫn thuộc quá trình xây dựng luật.
Ranh giới giữa bảo vệ người tự vệ và xử lý hành vi vượt giới hạn cũng được tranh luận. Theo VOV, tại tổ ngày 19/10, đại biểu Lê Ngọc Quang, đoàn Đà Nẵng, đề nghị đánh giá phòng vệ chính đáng trên toàn bộ hoàn cảnh lúc xảy ra sự việc. Ông nêu các yếu tố như mức nguy hiểm của hành vi tấn công, phương tiện, tương quan lực lượng và khả năng phản ứng của người bị tấn công, thay vì chỉ nhìn vào thiệt hại sau đó.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, trong cùng phiên thảo luận được VOV phản ánh, yêu cầu làm rõ ranh giới giữa xử lý hình sự và biện pháp xử lý khác, giữa khoan hồng và nghiêm trị. Với dự án luật về tổ chức điều tra, bà nhấn mạnh việc tinh gọn phải đi cùng phân định thẩm quyền và kiểm soát quyền lực tố tụng. Những ý kiến này đặt yêu cầu bảo vệ quyền con người ngay trong thiết kế nhiệm vụ của cơ quan điều tra.
Phân định lại thẩm quyền điều tra
Phần tổ chức điều tra có liên hệ trực tiếp với thay đổi bộ máy. Cổng thông tin Bộ Công an ngày 18/10 công bố nội dung tờ trình tại phiên Quốc hội chiều 17/10: dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự gồm tám chương, 52 điều, nhằm xử lý những vướng mắc sau hơn tám năm thi hành luật hiện hành và thích ứng với việc không tổ chức đơn vị hành chính cấp huyện.
Theo bản tờ trình được Bộ Công an giới thiệu, dự thảo giao hai Bộ trưởng Công an và Quốc phòng quy định bộ máy điều tra trong lực lượng mình; điều chỉnh quyền khởi tố và thực hiện một số hoạt động điều tra của Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư trong thời hạn bảy ngày. Với Công an cấp xã, dự thảo làm rõ việc phân loại tin báo, tố giác và phân công điều tra viên giữ chức Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã giải quyết nguồn tin, khởi tố, điều tra theo thẩm quyền.
Cơ chế dân sự để thu hồi tài sản
Cùng nhóm nội dung tư pháp nhưng có cơ chế riêng là đề xuất thu hồi tài sản không qua kết tội. TTXVN, qua bản tin Bnews ngày 18/10 của phóng viên Diệp Trương, tường thuật Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình phương án thí điểm. Theo đề xuất, Viện kiểm sát khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự; Tòa án xem xét việc thu hồi, xử lý tài sản nhằm khắc phục thiệt hại cho Nhà nước. Phạm vi được nêu gồm tội rửa tiền, kinh tế, tham nhũng và chức vụ.
Khi thẩm tra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị quy định rõ trách nhiệm bồi thường nếu áp dụng sai biện pháp khẩn cấp tạm thời mà gây thiệt hại. Theo bản tin TTXVN, phương án trình khi đó dự kiến thí điểm hai năm, bắt đầu từ 1/3/2027 và không hồi tố đối với hành vi xảy ra trước thời điểm này.
Theo chương trình ngày 27/10, sau phần thảo luận buổi sáng, Bộ trưởng Bộ Công an sẽ giải trình. Buổi chiều tiếp tục thảo luận luật về tổ chức điều tra và nghị quyết thí điểm thu hồi tài sản; Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao giải trình về nội dung thu hồi tài sản.