Thời sự · Nhịp Mới · Tổng hợp · 1240 chữ ·
Lập bản đồ rủi ro hạn hán, chuẩn bị nước sinh hoạt cho gần 130.000 hộ
Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu xác định từng hộ có nguy cơ thiếu nước ở Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, chuẩn bị nguồn dự phòng trước mùa khô 2026–2027.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu lập bản đồ rủi ro hạn hán theo lưu vực sông tại Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Theo thông tin Chính phủ công bố ngày 25/10, bản đồ phải phân biệt vùng thiếu nước sản xuất với thiếu nước sinh hoạt, được công khai để người dân chuẩn bị trước mùa khô 2026–2027.
Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đề nghị xác định từng hộ có nguy cơ thiếu nước, chuẩn bị bồn chứa, kéo dài đường ống và nâng công suất trạm cấp nước. Khoảng 99 xã với gần 130.000 hộ được dự báo có nguy cơ thiếu nước sinh hoạt, cao điểm từ tháng 2 đến tháng 4/2027; đây chưa phải số hộ đã mất nước.
Bố trí sản xuất theo lượng nước thực tế
Các yêu cầu được đặt trong chương trình chuẩn bị sản xuất năm 2027. Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk xác nhận hội nghị khu vực diễn ra chiều 14/10 tại tỉnh, do Bộ phối hợp với UBND tỉnh tổ chức. Đại diện các địa phương trao đổi về nguồn nước, hệ thống thủy lợi và phương án sản xuất trong điều kiện El Niño có thể kéo dài sang năm sau.
Tại hội nghị này, Đắk Lắk kiến nghị được hỗ trợ nâng cấp công trình cấp nước sinh hoạt, thủy lợi, hệ thống trữ và dẫn nước. Thứ trưởng yêu cầu rà soát kế hoạch gieo trồng theo khí hậu, thổ nhưỡng và lượng nước thực tế của từng khu vực; nơi có nguy cơ thiếu nước phải chuẩn bị chuyển đổi cây trồng. Diện tích sản xuất không được vượt khả năng cấp nước của công trình.
Bản tin dự báo mùa từ tháng 11/2026 đến tháng 4/2027 của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định El Niño có xác suất 96% duy trì cường độ rất mạnh trong tháng 11 đến tháng 1. Sang tháng 2–4, hiện tượng này được dự báo suy yếu, có thể còn ở mức trung bình đến mạnh và tiếp tục đến nửa đầu mùa hè trước khi trở về trạng thái trung tính.
Trung tâm dự báo Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ ít mưa trong tháng 1/2027; tháng 2–4, thiếu hụt mưa đi cùng nền nhiệt cao có thể ảnh hưởng nguồn nước, sản xuất và sinh hoạt. Dù vậy, Trung Bộ vẫn có khả năng xuất hiện những đợt mưa lớn trong tháng 11–12. Bản tin yêu cầu kết hợp dự báo mùa với cập nhật ngắn hạn khi điều chỉnh phương án vận hành hồ.
Giữ nước trong mùa mưa, phân bổ theo kịch bản
Đánh giá của Cục Quản lý tài nguyên nước trong Báo cáo 237/BC-TNN ngày 4/9 giải thích vì sao việc chuẩn bị phải bắt đầu ngay mùa mưa. Dòng chảy mùa lũ thường chiếm 60–80% lượng nước cả năm nhưng tập trung trong 3–5 tháng; mùa cạn kéo dài hơn mà chỉ nhận phần còn lại. Khả năng giữ nước và điều tiết vì thế quyết định nguồn dự phòng khi thiếu mưa.
Cục ghi nhận dòng chảy tại nhiều lưu vực trong tháng 6–8/2026 thấp hơn trung bình nhiều năm 10–75%, trong đó có sông Ba, sông Kôn và nhiều sông thuộc lưu vực Đồng Nai. Cơ quan này đề xuất tích nước sớm ở hồ thủy lợi, thủy điện, rà soát cả hồ vừa và nhỏ, đồng thời xây dựng phương án phân phối theo lưu vực. Các con số đã quan trắc được tách khỏi kịch bản cho mùa cạn 2027.
Tại Đắk Lắk, Chỉ thị 30/CT-UBND ban hành ngày 8/10 đã yêu cầu xây dựng phương án cho ba trạng thái nguồn nước: đủ, thiếu và thiếu nghiêm trọng. Khi nguồn cung suy giảm, nước sinh hoạt được xếp trước các nhu cầu khác, đặc biệt tại cơ sở y tế, trường học, hộ cuối nguồn, vùng sâu, vùng xa và hộ nghèo. Sau đó mới đến chăn nuôi, công nghiệp thiết yếu và cây trồng.
Chỉ thị yêu cầu tích trữ từ cuối mùa mưa nhưng vẫn giữ dung tích phòng lũ và bảo đảm an toàn hồ, đập, dân cư hạ du. Ao, hồ nhỏ, bể và bồn chứa là những hình thức dự trữ tại chỗ được nêu. Các đơn vị phải phân công người phụ trách, thời hạn, cập nhật phương án theo dự báo mới; nhu cầu kinh phí vượt khả năng cân đối được tổng hợp qua cơ quan nông nghiệp và tài chính.
Phương án ứng phó của Lâm Đồng được công bố trên cổng xã Nâm Nung nhận diện một nhóm địa bàn dễ tổn thương khác: vùng nông thôn, miền núi và nơi còn thiếu công trình nước sạch tập trung. Một số hệ thống sau thời gian sử dụng đã hư hỏng, xuống cấp hoặc ngừng hoạt động. Nguy cơ thiếu nước ở đây gắn cả với tình trạng công trình và khả năng tiếp cận nguồn nước tại chỗ.
Danh sách khu vực cần theo dõi trong phương án có Đắk Mil, Krông Nô, Nâm Nung, Quảng Phú, Quảng Tân cùng các xã ven biển như Vĩnh Hảo, Tuy Phong và Bắc Bình. Đối với sản xuất, rủi ro tập trung ở nơi công trình thủy lợi nhỏ, xa hoặc chưa có công trình. Tỉnh yêu cầu theo dõi diễn biến nguồn nước, thông tin cho chính quyền và người dân, rồi bố trí sản xuất theo khả năng cung ứng.
Chuẩn bị hệ thống cấp nước và dịch vụ thiết yếu
Ở lưu vực Đồng Nai, nơi có phần địa bàn Lâm Đồng, Bộ đã gửi Văn bản 11331/BNNMT-TNN ngày 2/10 tới các địa phương liên quan để chuẩn bị cấp nước mùa cạn 2027. Dù một số hồ thủy điện lớn trong tháng 9 đã đạt 83–97% dung tích thiết kế, dòng chảy sông suối tháng 7–9 vẫn thấp hơn trung bình nhiều năm 8,4–50%. Mức nước đang có trong hồ chưa loại trừ rủi ro những tháng tiếp theo.
Văn bản yêu cầu rà soát vận hành, tích trữ ngay mùa mưa, kết nối hạ tầng cấp nước và giảm thất thoát. Những vùng ngoài phạm vi cấp nước của hồ thủy lợi, thủy điện phải được xem xét khi điều chỉnh mùa vụ hoặc diện tích canh tác. Cùng với lượng nước, địa phương cần kiểm soát nguồn thải và bảo vệ khu vực lấy nước; Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chia sẻ dữ liệu để xây dựng kịch bản lưu vực.
Báo cáo chuẩn bị El Niño số 2 của UNICEF Việt Nam, theo dõi giai đoạn 20/8–12/10, cho biết chưa xác nhận nhu cầu nhân đạo diện rộng liên quan đến hiện tượng này. Tổ chức xác định trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, người khuyết tật và cộng đồng ở vùng khan hiếm nước là những nhóm cần được chú ý khi lập phương án duy trì dịch vụ thiết yếu.
UNICEF cho biết đang hỗ trợ thiết bị trữ nước và truyền thông rủi ro tại cộng đồng, trường học có nguy cơ cao ở Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên. Chuẩn bị của tổ chức còn bao gồm theo dõi ngưỡng kích hoạt ứng phó, nguồn nước thay thế, khả năng xử lý nước và vật tư dự phòng. Báo cáo đồng thời giữ yêu cầu sẵn sàng trước bão, mưa cực đoan và sạt lở trong quá trình chuẩn bị cho mùa khô.