Thế giới · Nhịp Mới · Tổng hợp · 1128 chữ ·
Diễn đàn Đầu tư Thế giới tại Doha tìm cách đưa vốn tới các nền kinh tế đang phát triển
UNCTAD khai mạc diễn đàn ngày 25/10, đưa hợp tác đầu tư, chuỗi giá trị và công cụ chia sẻ rủi ro vào chương trình kéo dài đến 27/10.
Diễn đàn Đầu tư Thế giới lần thứ chín khai mạc ngày 25/10 tại Doha, Qatar, với trọng tâm đưa vốn tới những nền kinh tế và lĩnh vực cần nguồn lực phát triển. Theo thông cáo của Cơ quan Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), chương trình kéo dài đến 27/10, quy tụ hơn 5.000 người tham gia, có hơn 80 phiên và trên 400 diễn giả. Đây là lần đầu diễn đàn dành một nhánh chương trình riêng cho trí tuệ nhân tạo, trong bối cảnh đầu tư hạ tầng công nghệ ngày càng tập trung.
Giá trị vốn tăng, số dự án mới giảm
Theo UNCTAD, đầu tư trực tiếp nước ngoài trong nửa đầu năm 2026 tăng 37% so với mức trung bình một nửa năm của 2025. Giá trị mua bán, sáp nhập xuyên biên giới trong chín tháng đầu năm đạt 494 tỷ USD, tăng 57%, trong khi số thương vụ giảm 23%. Cơ quan này cho biết giao dịch lớn nâng giá trị giữa lúc hoạt động suy yếu.
Số dự án đầu tư mới được công bố giảm 15%; riêng dự án phục vụ mục tiêu phát triển bền vững ở nền kinh tế đang phát triển giảm hơn 25%. Dự án mới là ý định mở hoạt động hoặc cơ sở mới. UNCTAD lưu ý dữ liệu còn sơ bộ; trừ khi ghi khác, tỷ lệ biến động dự án so sánh ước tính quy đổi cả năm từ sáu đến chín tháng đầu 2026 với năm 2025.
Trong văn bản phát biểu mở màn công bố ngày 25/10, quyền Tổng thư ký UNCTAD Pedro Manuel Moreno đề cập việc chính phủ sử dụng trợ cấp, sàng lọc đầu tư và chính sách thương mại để bảo đảm ngành thiết yếu. Theo số liệu ông viện dẫn, AI, bán dẫn, năng lượng sạch và khoáng sản quan trọng thu hút gần một nửa đầu tư dự án mới toàn cầu, so với khoảng một phần sáu cách đây năm năm.
Ông Moreno nêu các nền kinh tế kém phát triển nhất và thu nhập trung bình thấp chỉ nhận khoảng 10% đầu tư vào lĩnh vực chiến lược, thấp hơn một nửa tỷ trọng trong ngành khác. Ông xác định nhiệm vụ của diễn đàn gồm hỗ trợ từng nước xây chiến lược, tăng năng lực thể chế, kỹ năng và tìm đối tác. Nhà máy bán dẫn hay trung tâm dữ liệu đòi hỏi đồng thời vốn, nhân lực và năng lượng.
Từ chuỗi giá trị tới hợp tác đầu tư
Chương trình phiên toàn thể về tái định hình chuỗi giá trị ngày 25/10 đặt câu hỏi làm thế nào tăng sức chống chịu mà vẫn duy trì độ mở. Nội dung tập trung vào chính sách đầu tư, hợp tác quốc tế và quan hệ doanh nghiệp để các nền kinh tế đang phát triển tiếp tục tham gia chuỗi sản xuất. Danh sách diễn giả công bố có Tổng giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala, Tổng thư ký Phòng Thương mại Quốc tế John Denton, cùng đại diện Trung Quốc và Qatar.
Hội nghị bộ trưởng đầu tư trong ngày mở màn dành cho những người phụ trách đầu tư, phát triển khu vực tư nhân và hợp tác phát triển. Tài liệu phiên họp chú ý các điều kiện kỹ năng, công nghệ, hạ tầng và năng lực sản xuất trong nước. Hợp tác phát triển được xem xét trên phương diện tài chính, cải cách chính sách, xây dựng thể chế và hỗ trợ doanh nghiệp.
Các câu hỏi cho bộ trưởng gồm phối hợp khu vực để mở rộng tiếp cận thị trường, cơ chế khu vực công chia sẻ rủi ro nhằm huy động đầu tư tư nhân, cùng nhu cầu tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật từ UNCTAD. Phiên theo giấy mời sử dụng lượt phát biểu tối đa ba phút, không nhận phát biểu tự do từ khán phòng. Khuyến nghị tăng hợp tác khu vực và hỗ trợ quốc tế là đầu ra dự kiến.
Trong ngày 26/10, phiên về hợp tác quốc tế trong đầu tư AI và kỹ năng dự kiến diễn ra với sự phối hợp của Liên minh Viễn thông Quốc tế. Nội dung nối vấn đề huy động vốn với chia sẻ công nghệ, nguồn lực và xây dựng năng lực ở nước đang phát triển. Các kênh được đưa ra thảo luận gồm khuôn khổ đa phương, hợp tác Nam–Nam và đối tác công tư. Tài liệu còn đặt quản trị dữ liệu, luồng dữ liệu xuyên biên giới, tiêu chuẩn và quy tắc đầu tư quốc tế bên cạnh chuyển giao công nghệ và giảm rủi ro.
Chuẩn bị dự án và chia sẻ rủi ro
Đối với các quốc đảo nhỏ đang phát triển, phiên đầu tư thích ứng khí hậu ngày 25/10 đi từ hạn chế chi phí vốn cao, dư địa ngân sách hẹp và thiếu dự án sẵn sàng nhận vốn. Ban tổ chức đề xuất bàn cách chuẩn bị danh mục dự án có độ tin cậy, sử dụng bảo lãnh và công cụ chia sẻ rủi ro để cải thiện tính khả thi. Phiên có sự tham gia theo chương trình của giới hoạch định chính sách, tổ chức tài chính và nhà đầu tư, nhằm tìm quan hệ hợp tác có thể tiếp tục thúc đẩy hướng tới COP31.
Một phiên khác về đầu tư cho hòa bình đưa tiến trình chuyển từ cứu trợ nhân đạo sang phục hồi kinh tế vào chương trình. Tài liệu nêu yêu cầu gắn đầu tư với ưu tiên tái thiết quốc gia, thiết kế trình tự chính sách để thu hút nhà đầu tư ban đầu và lựa chọn công cụ giảm rủi ro mà vẫn giữ bền vững ngân sách. Kinh nghiệm từ châu Âu, Trung Đông và châu Phi được xác định là cơ sở trao đổi. Danh sách công bố gồm đại diện Lebanon, Quỹ Phát triển Qatar, UNDP, Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu.
Đến ngày 27/10, chương trình tiếp tục với bàn tròn dành cho cơ quan xúc tiến đầu tư và đặc khu kinh tế, được xếp từ 10h15 đến 13h giờ Doha tại Lusail Tent. Tài liệu yêu cầu xem lại cách cạnh tranh dựa trên chi phí, ưu đãi và tiếp cận thị trường, đồng thời chú ý nhân lực, hạ tầng tin cậy, tính dự đoán được của quy định và năng lực doanh nghiệp địa phương. Những lĩnh vực dự kiến xem xét gồm AI, hạ tầng số, năng lượng sạch và sản xuất tiên tiến. Đại diện cơ quan xúc tiến của Qatar, Barbados, Ghana, Mauritania và các mạng lưới quốc tế có tên trong lịch diễn giả của phiên này.