Thế giới · Nhịp Mới · Tổng hợp · 1146 chữ ·
Australia đưa 94 dự án khoáng sản vào danh mục kết nối nhà đầu tư quốc tế
Các dự án được giới thiệu cùng cơ chế bao tiêu, tài chính và thuế, trong lúc hợp tác khoáng sản Australia–Mỹ bước qua năm đầu triển khai.
Ngày 27/10, Cơ quan Thương mại và Đầu tư Australia (Austrade) công bố danh mục khoáng sản quan trọng gồm 94 dự án của 72 doanh nghiệp. Danh mục có 58 dự án thượng nguồn, gắn với nguồn cung nguyên liệu, và 36 dự án trung nguồn, thuộc khâu chế biến. Công cụ trực tuyến cung cấp thông tin địa chất, tài chính và kỹ thuật, đồng thời cho phép lựa chọn nhiều bộ lọc và lưu bản tóm tắt từng dự án.
Đợt công bố diễn ra khi Australia cùng các đối tác mở rộng hợp tác về nguyên liệu cho công nghiệp. Theo Austrade, khuôn khổ Australia–Mỹ sau một năm đã thu hút hơn 6 tỷ AUD hỗ trợ tài chính có điều kiện cho hơn một chục dự án. Đây là mức hỗ trợ được công bố kèm điều kiện, chưa phải số tiền đã giải ngân hoặc sản lượng khoáng sản được giao.
Austrade cho biết danh sách hợp tác song phương hiện trải trên năm bang và vùng lãnh thổ, bao gồm đất hiếm, graphite, magnesium, scandium, nickel, cobalt và cát khoáng. Hai dự án được lựa chọn sớm là thu hồi gallium Alcoa–Sojitz ở Tây Australia và đất hiếm Nolans ở Lãnh thổ Bắc Australia. Cơ quan này ghi nhận cả hai đã có quyết định đầu tư cuối cùng trong năm 2026 và bước sang xây dựng.
Khuôn khổ hợp tác và các dự án cụ thể
Khuôn khổ Australia–Mỹ được ký tại Washington ngày 20/10/2025, đặt ra cơ chế phối hợp lựa chọn các dự án nhằm bù khoảng trống trong chuỗi cung ứng ưu tiên. Những công cụ được văn bản liệt kê gồm bảo lãnh, cho vay, góp vốn, thỏa thuận bao tiêu, bảo hiểm và hỗ trợ thủ tục. Hai bên cũng thống nhất phối hợp lập bản đồ tài nguyên và thúc đẩy công nghệ tái chế khoáng sản.
Văn bản năm 2025 đề cập việc xử lý chính sách phi thị trường và thực hành thương mại không công bằng, trong đó có cơ chế giá sàn hoặc biện pháp tương tự. Nhóm ứng phó về an ninh nguồn cung được giao nhận diện khoáng sản ưu tiên và điểm yếu của chuỗi cung ứng. Khuôn khổ xác định đây là kế hoạch hành động chính sách, không tạo nghĩa vụ pháp lý có thể cưỡng chế theo luật trong nước hay quốc tế.
Tại Nhật Bản, Tổ chức An ninh Kim loại và Năng lượng Nhật Bản (JOGMEC) đã công bố ngày 15/7/2026 quyết định đầu tư cuối cùng cho dự án gallium tại nhà máy tinh luyện alumina Wagerup. JOGMEC và Sojitz tham gia thông qua Japan Australia Gallium Associates, doanh nghiệp thành lập ở Tây Australia. Quyết định được đưa ra sau nghiên cứu chung với Alcoa of Australia; một phần gallium làm ra dự kiến được cung cấp cho Nhật Bản.
JOGMEC xếp dự án vào nhóm được ưu tiên hỗ trợ trong các thỏa thuận liên chính phủ Nhật Bản–Australia và Nhật Bản–Mỹ. Tổ chức này cho biết gallium có ứng dụng trong đèn LED và vật liệu bán dẫn hợp chất, đồng thời dự báo nhu cầu của ngành bán dẫn sẽ thúc đẩy nhu cầu kim loại. Thông báo tháng 7 mô tả một dự án phát triển nguồn cung, không công bố kết quả sản xuất thương mại.
Với Nolans, thông cáo ngày 21/5/2026 của Export Finance Australia (EFA) ghi nhận Chính phủ Australia đưa ra cam kết không ràng buộc để bảo đảm 500 tấn đất hiếm từ dự án thông qua cơ chế dự trữ chiến lược. Đây là một phần bối cảnh trước quyết định đầu tư cuối cùng của Arafura. Dự án nằm cách Alice Springs 135 km về phía bắc, kết hợp khai thác và chế biến đất hiếm tại Australia.
Theo EFA, sản phẩm dự kiến của Nolans là oxide neodymium–praseodymium, thường viết tắt NdPr, dùng cho nam châm vĩnh cửu hiệu suất cao. Những ứng dụng được nêu gồm xe điện, turbine gió, chế tạo tiên tiến và công nghệ quốc phòng. Arafura còn có thỏa thuận bao tiêu với các đối tác châu Âu, Hàn Quốc và Bắc Mỹ; các liên kết đầu ra này đi cùng việc huy động vốn cho dự án.
Vốn và đầu ra đi cùng nhau
Trong hướng dẫn tài chính công bố ngày 27/10, Austrade mô tả EFA là đầu mối cung cấp vốn cho dự án khoáng sản có khả năng thương mại khi thị trường tư nhân hoặc ngân hàng thương mại chưa đáp ứng được nhu cầu. EFA và Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ vận hành một đầu mối tiếp nhận chung, cho phép doanh nghiệp Australia hoặc Mỹ tiếp cận một trong hai cơ quan để được xem xét hỗ trợ phối hợp.
Một công cụ khác là Dự trữ Chiến lược Khoáng sản Quan trọng. Theo Bộ Công nghiệp, Khoa học và Tài nguyên Australia, cơ chế này có thể bảo đảm quyền mua sản phẩm tương lai rồi bán lại quyền đó để đáp ứng nhu cầu. Nhóm ban đầu tập trung vào antimony, gallium và đất hiếm. Nguồn dành cho giao dịch là 1 tỷ AUD từ Quỹ Khoáng sản Quan trọng quy mô 5 tỷ AUD; 150 triệu AUD khác được dành cho tích trữ có chọn lọc khi cần.
Các công cụ của cơ chế dự trữ gồm hợp đồng bao tiêu dài hạn, giao dịch hợp đồng cung ứng tương lai, gom nhu cầu từ nhiều bên mua và nguồn cung từ nhiều nhà sản xuất. Dự án được xem xét phải liên quan tới khai thác hoặc chế biến tại Australia, thuộc nhóm khoáng sản được chọn, đã hoàn thành hoặc có thể sớm hoàn thành nghiên cứu tiền khả thi, và cần ít nhất 20 triệu AUD hỗ trợ vốn, tài chính hoặc bao tiêu.
Mốc ưu đãi chế biến từ tháng 7/2027
Ở khâu chế biến, chương trình ưu đãi thuế sản xuất khoáng sản quan trọng dự kiến áp dụng từ ngày 1/7/2027 đến 30/6/2040. Bộ Công nghiệp cho biết mức khấu trừ thuế là 10% chi phí chế biến đủ điều kiện tại Australia, với tối đa mười năm cho mỗi hoạt động được đăng ký. Khoản ưu đãi có thể được hoàn lại khi nghĩa vụ thuế đã giảm về không; khai thác, tuyển khoáng và chế tạo không thuộc nhóm hoạt động chế biến được hưởng ưu đãi này.
Doanh nghiệp phải đăng ký hoạt động, cung cấp thông tin quy trình và chi phí, sau đó nộp báo cáo hằng năm về sản lượng cùng các thay đổi ảnh hưởng quyền hưởng ưu đãi. Bộ Công nghiệp phụ trách đăng ký, còn Cơ quan Thuế Australia xử lý khoản khấu trừ trong hồ sơ thuế. Hai cơ quan đang hoàn thiện thủ tục hành chính và hướng dẫn chương trình trước mốc mở áp dụng ngày 1/7/2027.