Đời sống · Nhịp Mới · Tổng hợp · 1067 chữ ·
Kenya cho 20 người tiếp xúc ca Bundibugyo về nhà sau 21 ngày theo dõi
WHO xác nhận nhóm này không có triệu chứng; 98 người khác tiếp tục cách ly trong đợt ứng phó với cụm bệnh tại Kenya.
Kenya cho 20 người tiếp xúc với ca bệnh Bundibugyo đầu tiên về nhà ngày 26/10, sau khi họ hoàn thành 21 ngày cách ly theo dõi và không xuất hiện triệu chứng. WHO cho biết 98 người khác vẫn đang cách ly; tám người tiếp xúc đã được xét nghiệm xác nhận mắc bệnh, nâng tổng số ca tại Kenya lên chín, trong đó hai người tử vong.
Cả chín ca thuộc một nhóm có liên hệ dịch tễ. WHO chưa ghi nhận bằng chứng virus lây ra cộng đồng. Trước khi về nhà, nhóm hoàn tất cách ly đã được đánh giá sức khỏe, tư vấn và bố trí theo dõi tiếp khi cần.
Từ ca nhập cảnh tới nhóm người tiếp xúc
Chuỗi truy tìm người tiếp xúc bắt đầu từ một người đàn ông trở về từ Cộng hòa Dân chủ Congo. Bản tin dịch tễ WHO công bố ngày 23/10 ghi nhận ông đi đường bộ qua Uganda rồi đến Nairobi bằng máy bay ngày 3/10. Người bệnh được cách ly tại bệnh viện sau khi tới Kenya; mẫu lấy ngày 5/10 cho kết quả dương tính tại hai phòng xét nghiệm quốc gia. Ông qua đời cùng ngày.
Đến mốc dữ liệu 20/10 của bản tin ấy, tám ca thứ phát gồm bốn thành viên gia đình và bốn người làm công việc y tế, chăm sóc. Những người này đều đang cách ly khi bắt đầu có triệu chứng. Sự liên hệ giữa các ca giúp đội điều tra xác định phạm vi theo dõi, trong khi xét nghiệm phân biệt người thực sự nhiễm virus với người chỉ có tiền sử tiếp xúc. Đây là diễn biến của một cụm bệnh, chưa phải bằng chứng lây lan rộng.
Việc theo dõi hằng ngày đã được mô tả cụ thể trong cập nhật WHO ngày 16/10. Hai ca xác nhận hôm 14 và 16/10 là người đàn ông 39 tuổi và phụ nữ 65 tuổi, đều có quan hệ gia đình gần với ca đầu tiên. Họ đã ở khu cách ly trước lúc phát bệnh. Nhân viên y tế kiểm tra nhiệt độ và triệu chứng mỗi ngày, nhằm chuyển người có biểu hiện nghi ngờ sang điều trị ngay.
Danh sách tiếp xúc khi đó được mở rộng đến người thân, bạn bè, nhân viên chăm sóc và người cùng chuyến bay. WHO giải thích rằng cách ly người còn khỏe sau phơi nhiễm khác với đưa người bệnh vào khu điều trị: bước đầu tạo khoảng thời gian quan sát, còn bước sau tổ chức chăm sóc và ngăn tiếp xúc với nguồn lây. Phát hiện sớm hai ca trong khu cách ly là tình huống cụ thể cho thấy quy trình này được sử dụng tại Kenya.
Vì sao theo dõi trong 21 ngày
Mốc 21 ngày gắn với thời gian ủ bệnh. Theo tài liệu thông tin bệnh Ebola của WHO, khoảng từ nhiễm virus đến khi xuất hiện triệu chứng có thể kéo dài 2–21 ngày; người chưa có triệu chứng không truyền bệnh. Virus lây qua tiếp xúc trực tiếp của da tổn thương hoặc niêm mạc với máu, dịch cơ thể người bệnh, người đã mất, hoặc vật dụng bị nhiễm dịch. Vì vậy, theo dõi người tiếp xúc và kiểm soát nhiễm khuẩn trong chăm sóc cùng được áp dụng.
Biểu hiện ban đầu có thể giống sốt rét và một số bệnh truyền nhiễm khác, khiến việc xác nhận cần xét nghiệm. WHO liệt kê sốt, mệt, đau cơ, đau đầu, đau họng rồi có thể xuất hiện nôn, tiêu chảy hoặc rối loạn chức năng cơ quan. Xuất huyết không phải biểu hiện thường gặp ở mọi người bệnh. Tài liệu cũng phân biệt các virus gây bệnh Ebola: vaccine và thuốc đã được phê duyệt cho Ebola virus không đồng nghĩa có sản phẩm được phê duyệt cho Bundibugyo.
Vật tư, xét nghiệm và thông tin cộng đồng
Trước đợt người tiếp xúc được về nhà, năng lực bảo vệ nhân viên y tế đã được bổ sung. Trong thông báo ngày 12/10, WHO cho biết bàn giao vật tư trị giá khoảng 70.000 USD cho Kenya, gồm đồ bảo hộ, áo choàng cách ly, kính và tấm chắn mặt, bộ xét nghiệm cùng dụng cụ vận chuyển mẫu an toàn. Nhiệt kế hồng ngoại phục vụ sàng lọc; bình phun khử khuẩn, túi chất thải và hộp đựng vật sắc nhọn phục vụ kiểm soát nhiễm khuẩn.
Lô hàng được huy động qua trung tâm ứng phó khẩn cấp khu vực của WHO tại Nairobi, rồi phân phối theo nhu cầu cơ sở và đội đáp ứng. Cùng thời điểm 12/10, năm phòng xét nghiệm được chỉ định thực hiện xét nghiệm bệnh, trong đó có hai phòng di động tại khu vực biên giới Busia và Bungoma; gần 5.000 nhân viên y tế đã được tập huấn.
Công việc chuẩn bị cho người tiếp xúc trở lại đời sống còn nằm ở cách cộng đồng hiểu về bệnh. Bộ Y tế Kenya, với hỗ trợ của WHO và đối tác, đã phát hành bộ 20 áp phích tiếng Anh và Kiswahili trong tháng 10. Nội dung đi từ đường lây, dấu hiệu sớm đến truy tìm người tiếp xúc, mai táng an toàn và vai trò của nhân viên y tế, người thúc đẩy sức khỏe cộng đồng, lãnh đạo tôn giáo. Tài liệu dành chỗ cho chống kỳ thị, giải đáp hiểu lầm và kiểm tra thông tin trước khi chia sẻ.
Tại Congo, WHO đang xử lý một khó khăn tương tự trong cùng đợt dịch khu vực: tin đồn khiến một số gia đình ngại đưa người bệnh tới cơ sở điều trị. Tường thuật công bố ngày 26/10 cho biết đội y tế thu thập mối quan tâm qua cộng đồng, truyền thông, mạng xã hội và đường dây miễn phí 151. Từ tháng 5 đến tháng 9, hơn 34.650 nội dung trực tuyến đã được phân tích; các nhóm của Bộ Y tế và WHO trao đổi ba lần mỗi tuần để điều chỉnh thông điệp. Đây là hoạt động tại Congo, bổ sung bối cảnh cho công việc tạo niềm tin trong ứng phó, không phải số liệu khảo sát ở Kenya.
Tổng giám đốc Y tế Kenya Patrick Amoth kêu gọi cộng đồng đón những người hoàn tất cách ly trở về. WHO tiếp tục hỗ trợ giám sát và chăm sóc người bệnh.