Kinh doanh · Nhịp Mới · Tổng hợp · 1211 chữ ·
Bộ Công Thương lấy ý kiến quy trình C/O điện tử, đề xuất xét hồ sơ hợp lệ trong 6 giờ
Dự thảo đặt thời hạn thông báo kết quả xét duyệt là 6 giờ làm việc sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, đồng thời quy định chứng từ, kiểm tra xuất xứ và trách nhiệm của doanh nghiệp.
Bộ Công Thương mở lấy ý kiến dự thảo thông tư về quy trình, thủ tục cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa từ ngày 29/10 đến 29/11. Tài liệu do Cục Xuất nhập khẩu soạn thảo đề xuất thực hiện khai báo, nộp chứng từ và trả kết quả qua hệ thống eCoSys, với thời hạn xét duyệt được tính từ lúc hồ sơ điện tử đầy đủ, hợp lệ.
Theo Điều 5 của bản dự thảo số 02 đính kèm hồ sơ lấy ý kiến, cơ quan cấp chứng nhận phải thông báo kết quả xét duyệt trên hệ thống trong 6 giờ làm việc. Đây là thời hạn xử lý hồ sơ đáp ứng điều kiện, không phải cam kết mọi yêu cầu đều được cấp chứng nhận sau 6 giờ kể từ lần gửi đầu tiên. Hồ sơ chưa chứng minh được xuất xứ vẫn có thể dẫn đến kiểm tra tại nơi sản xuất.
Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa thường được gọi là C/O. Quy trình đang lấy ý kiến áp dụng cho hàng xuất khẩu và các cơ quan, tổ chức, thương nhân, cá nhân liên quan. Dự thảo phân biệt bước đăng ký thông tin doanh nghiệp với bước đề nghị cấp chứng nhận cho hàng hóa; doanh nghiệp xin cấp lần đầu chỉ được xem xét khi hồ sơ thương nhân đã đầy đủ và hợp lệ.
Đăng ký doanh nghiệp trước khi xét lô hàng
Hồ sơ thương nhân gồm mẫu chữ ký của người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền, mẫu con dấu và danh mục cơ sở sản xuất nếu có. Thông tin được khai trực tiếp tại www.ecosys.gov.vn. Khi có thay đổi, thương nhân cập nhật trên hệ thống; ngay cả khi không thay đổi, tài liệu đề xuất chu kỳ cập nhật hai năm một lần.
Việc chuyển sang cơ quan cấp chứng nhận khác cũng được đặt trong một quy trình nối tiếp. Thương nhân phải hoàn trả chứng từ còn nợ của lần cấp trước, nếu có, để cơ quan hiện tại chuyển hồ sơ sang đơn vị mới. Biện pháp xử lý đối với hành vi không tuân thủ vẫn giữ hiệu lực khi đổi nơi đề nghị cấp, theo nội dung dự thảo.
Chứng từ điện tử vẫn phải chứng minh xuất xứ
Với lần đề nghị đầu tiên, sản phẩm mới xuất khẩu lần đầu hoặc sản phẩm không cố định, bộ hồ sơ phải thể hiện cả giao dịch xuất khẩu lẫn căn cứ xác định xuất xứ. Ngoài đơn trực tuyến, dự thảo liệt kê tờ khai hải quan, hóa đơn thương mại, vận tải đơn hoặc chứng từ tương đương cùng các bảng kê, khai báo và quy trình sản xuất liên quan. Những chứng từ thuộc diện yêu cầu được xác thực bằng chữ ký số.
Một số trường hợp được phân biệt ngay trong danh mục. Hàng xuất khẩu không phải khai báo hải quan theo quy định thì không cần nộp tờ khai; phương thức giao hàng không sử dụng vận tải đơn hoặc chứng từ vận tải khác theo pháp luật hay thông lệ quốc tế cũng không phải nộp loại chứng từ đó. C/O khai hoàn chỉnh được yêu cầu trong những trường hợp điều ước hoặc chế độ ưu đãi tương ứng quy định.
Căn cứ về quá trình tạo ra hàng hóa nằm ở bảng kê chi tiết tiêu chí xuất xứ, khai báo của nhà sản xuất hoặc nhà cung cấp nguyên liệu trong nước và quy trình sản xuất. Khai báo của nhà cung cấp được đặt ra khi nguyên liệu hay hàng hóa có xuất xứ được sử dụng cho công đoạn tiếp theo để tạo thành hàng khác. Nếu nghi ngờ xuất xứ, cơ quan cấp có thể yêu cầu tài liệu bổ sung.
Doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu sản phẩm cố định được đề xuất cơ chế hồ sơ khác cho các lần tiếp theo. Sau bộ hồ sơ đầy đủ ban đầu, danh mục chứng từ phải nộp lại được rút xuống những giấy tờ gắn với lô hàng. Bảng kê xuất xứ, khai báo của nhà sản xuất hoặc nhà cung cấp và quy trình sản xuất có giá trị hai năm kể từ khi nộp; thay đổi liên quan phải được cập nhật trong thời gian này.
Dự thảo còn cho phép nộp sau tờ khai hải quan xuất khẩu và hóa đơn thương mại khi chưa có, nhưng giới hạn là 15 ngày làm việc kể từ ngày cấp C/O. Quá thời hạn mà thương nhân không bổ sung, cơ quan cấp yêu cầu thu hồi hoặc hủy chứng nhận đã cấp. Cơ quan này cũng được yêu cầu bản chính để đối chiếu nếu nghi ngờ tính xác thực của chứng từ.
Phân biệt thời hạn xét duyệt và kiểm tra thực tế
Ở khâu trả kết quả, bản điện tử được tải trực tiếp từ hệ thống. Nếu kết quả là bản giấy, dự thảo quy định trả trong hai giờ làm việc sau khi đáp ứng bước thông báo xét duyệt tại Điều 5. Hai mốc này gắn với các bước khác nhau của quy trình; tài liệu không chuyển toàn bộ thời gian bổ sung, giải trình hay kiểm tra thực tế thành thời gian chờ cấp tự động.
Kiểm tra tại cơ sở sản xuất được đặt ra khi hồ sơ không rõ ràng, chưa chứng minh hàng đạt tiêu chí xuất xứ, có dấu hiệu gian lận chuyển tải hoặc phát hiện dấu hiệu vi phạm ở C/O đã cấp trước đó. Trong khai báo mã HS, dự thảo lấy mã của nước xuất khẩu làm cơ sở. Nếu mã của nước nhập khẩu khác, thương nhân có thể dùng mã nước nhập khẩu nhưng phải cam kết bằng văn bản và chịu trách nhiệm về độ chính xác.
Những trường hợp cấp sau và cấp lại được dẫn về cùng các quy định hồ sơ, quy trình khai báo. Với chứng nhận hàng hóa không thay đổi xuất xứ hoặc C/O giáp lưng, dự thảo yêu cầu chứng từ xuất xứ từ nước xuất khẩu đầu tiên, chứng từ vận tải và tờ khai hàng nhập, xuất kho ngoại quan, kho CFS hoặc khu vực hải quan riêng khác có xác nhận hải quan. C/O giáp lưng còn có yêu cầu biểu mẫu theo điều ước tương ứng.
Trách nhiệm nối từ nhà sản xuất đến người xuất khẩu
Trách nhiệm chứng minh xuất xứ vẫn thuộc thương nhân đề nghị cấp. Nếu đơn vị xuất khẩu không trực tiếp sản xuất, họ phải làm việc với nhà sản xuất để có khai báo và chứng từ chứng minh. Tài liệu cũng đặt trách nhiệm lưu hồ sơ, thông báo khi chứng nhận bị từ chối và cung cấp thông tin phục vụ xác minh; cơ quan cấp phải tiếp nhận, kiểm tra, giải đáp, lưu trữ và phối hợp xác minh xuất xứ.
Bản dự thảo dự kiến hiệu lực trong năm 2027 nhưng còn để trống ngày, tháng, đồng thời đề xuất bãi bỏ Thông tư 05/2018 và Thông tư 44/2023. Những nội dung này chưa phải quy định đã có hiệu lực. Mốc tiếp theo hiện được Bộ Công Thương công bố là ngày 29/11, thời điểm kết thúc lấy ý kiến đối với dự thảo.