Đời sống · Nhịp Mới · Tổng hợp · 1390 chữ ·
Đồng Văn vào mùa hoa: nghề dệt, bánh tam giác mạch cùng đón khách
Lễ hội dự kiến mở màn tối 25/10, nhưng mùa du lịch đã bắt đầu từ nương hoa, khung dệt và những ngôi nhà đón khách. Tại Lùng Tám, một sản phẩm lanh đi qua 41 công đoạn thủ công.
Mùa hoa tam giác mạch ở Đồng Văn đi cùng những công việc cụ thể: gieo trồng theo đợt, dệt lanh, làm bánh và chuẩn bị nơi đón khách. Lễ hội lần thứ XII dự kiến khai mạc lúc 20 giờ ngày 25/10 tại Quảng trường Thanh niên, xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang, với chủ đề “Âm vang miền đá”.
Theo Báo Điện tử Chính phủ ngày 24/10, bên cạnh đêm nghệ thuật kết hợp truyền thống và đương đại, du khách có thể tiếp cận nghề thủ công, nông sản và ẩm thực vùng cao. Những trải nghiệm ấy đưa mùa lễ hội ra ngoài sân khấu, tới nơi người dân làm vải, chế biến sản vật và tổ chức dịch vụ du lịch.
Hoạt động trải nghiệm và những đợt gieo hoa
Không gian sản phẩm OCOP tại phố cổ Đồng Văn được lên lịch từ 21 đến 25/10. Ngày hội văn hóa các dân tộc xã Lùng Tám diễn ra ngày 24 và 25/10, trong khi hoạt động dệt lanh, nhuộm chàm và làm bánh tam giác mạch đưa nghề truyền thống vào chương trình.
Tại cuộc họp chuẩn bị chiều 22/10, diện tích tam giác mạch toàn vùng được báo cáo đạt 293,37 ha trên kế hoạch 400 ha, tại 13 trong tổng số 22 xã. Theo Báo Tuyên Quang, Đồng Văn có 100 ha, Sà Phìn 50 ha, Phố Bảng 47 ha và Lũng Cú 39,4 ha.
Báo cáo thời điểm đó cho biết hoa trà đầu đang ra hoa, kết hạt; trà thứ hai bắt đầu kết nụ. Việc bố trí nhiều đợt gieo tạo các lớp hoa nối tiếp, phục vụ cả dịp khai mạc và mùa du lịch cuối năm, thay vì tập trung vào một ngày.
Kịch bản nghệ thuật đã được phê duyệt, với các nghệ sĩ Trọng Tấn, Ngô Lan Hương, Dương Trường Giang cùng học sinh, nghệ nhân và diễn viên địa phương tham gia. Theo kế hoạch công bố tại cuộc họp, tổng duyệt diễn ra lúc 19 giờ 30 ngày 24/10; đêm khai mạc được truyền hình trên TTV và phát trực tuyến qua các nền tảng của Báo và phát thanh, truyền hình Tuyên Quang.
Mùa hoa trong sinh hoạt của người dân
Không khí mùa hoa đã xuất hiện ở các điểm đến trước đêm khai hội. Bài ghi nhận ngày 16/10 trên trang thông tin của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tuyên Quang giới thiệu khu vực Dốc 9 Khoanh, xã Phố Bảng, với những tiểu cảnh và khung chụp ảnh đặt giữa vườn tam giác mạch.
Trong loạt ảnh của địa phương, cô giáo Trần Hiền, Trường Mầm non Phố Bảng, cùng đồng nghiệp chụp hình bên những vạt hoa và tiểu cảnh mang tên Phố Bảng mùa hoa 2026. Phía sau các khung hình là núi rừng, cho thấy mùa hoa gắn với không gian sinh hoạt của cư dân sở tại, bên cạnh các điểm biểu diễn tập trung.
Trong tư liệu giới thiệu điểm đến của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, tam giác mạch được nhắc tới với cả giá trị cảnh quan lẫn vai trò thực phẩm. Hạt cây được chế biến thành bánh, cháo và những sản phẩm địa phương. Hình ảnh mùa hoa vì vậy đi cùng câu chuyện canh tác, bữa ăn và đời sống trên cao nguyên.
Tài liệu du lịch cũng giới thiệu Thạch Sơn Thần và làng Lũng Cẩm ở thung lũng Sủng Là như những điểm ngắm hoa gắn với hành trình khám phá vùng đá. Tại Lũng Cẩm, ngôi nhà được biết đến qua bộ phim Chuyện của Pao là một địa chỉ văn hóa, bổ sung trải nghiệm kiến trúc và không gian làng bên cạnh những nương hoa.
Một sản phẩm lanh qua 41 công đoạn
Nghề dệt lanh giúp phần trải nghiệm tại Lùng Tám có thêm chiều sâu. Theo Trung tâm Thông tin du lịch, người Mông ở đây vẫn sử dụng nguyên liệu tự nhiên và nhiều thao tác thủ công. Một sản phẩm hoàn chỉnh trải qua 41 công đoạn, từ trồng, thu hoạch, tách và giã sợi đến quay sợi, nấu sợi rồi đưa lên khung dệt.
Sau khi dệt, vải tiếp tục được xử lý để bề mặt phẳng, mềm và mịn. Tư liệu của trung tâm mô tả người thợ dùng phiến đá và trụ gỗ để cán vải, sau đó ngâm với tro bếp củi rồi phơi. Du khách đến làng có thể tìm hiểu và trực tiếp trải nghiệm một số bước làm vải.
Hợp tác xã dệt lanh hình thành từ năm 2001, góp phần đưa sản phẩm ra ngoài phạm vi sử dụng của gia đình. Những mặt hàng như quần áo, túi xách, ví vừa được giới thiệu tại cơ sở vừa bán cho khách tham quan, gắn hoạt động du lịch với đầu ra của nghề truyền thống.
Cảnh quan và di sản của miền đá
Phông nền của lễ hội là một vùng di sản có lịch sử vượt xa mùa hoa hằng năm. UNESCO mô tả Cao nguyên đá Đồng Văn với các đỉnh đá vôi, hẻm vực và hệ thống karst rộng lớn. Dấu tích địa chất trải dài hơn 550 triệu năm, lưu giữ hóa thạch cùng những lớp đá hình thành qua nhiều giai đoạn.
Trong không gian ấy, cảnh quan và văn hóa cộng đồng hiện diện cạnh nhau. Theo UNESCO, các nhóm dân tộc tại công viên duy trì tiếng nói, phong tục, nghề thủ công, lễ hội và nghệ thuật dân gian. Những yếu tố này tạo bối cảnh cho các hoạt động văn hóa được đưa vào mùa lễ hội tam giác mạch.
UNESCO cũng giới thiệu khu dinh thự họ Vương và phố cổ Đồng Văn như các địa chỉ văn hóa của vùng. Vật liệu đá, gỗ, ngói cùng tổ chức không gian chợ và nhà ở cho thấy một lớp di sản kiến trúc khác bên cạnh cảnh quan núi đá mà du khách thường biết đến.
Đón khách trên đường, trong làng và ở homestay
Cùng với chuẩn bị nội dung, các địa phương triển khai phương án đón khách. Báo Tuyên Quang ngày 20/10 cho biết lực lượng cảnh sát giao thông bố trí tổ công tác thường trực trên Quốc lộ 4C, tuyến kết nối nhiều điểm đến của Cao nguyên đá Đồng Văn, nơi có các đoạn quanh co và dốc cao.
Tại xã Đồng Văn, công tác chuẩn bị bao gồm tuần tra khu vực đông người, điểm tham quan và nơi tổ chức hoạt động văn hóa; phối hợp phân luồng, hướng dẫn giao thông. Các cơ sở dịch vụ được vận động niêm yết giá, giữ vệ sinh môi trường và hạn chế tình trạng chèo kéo khách trong mùa cao điểm.
Tại Lô Lô Chải, hồ sơ Làng Du lịch tốt nhất năm 2025 của UN Tourism ghi nhận cách chỉnh trang gắn với sinh hoạt dân cư: khu chăn nuôi được chuyển khỏi khu ở để cải thiện vệ sinh. Các ngôi nhà được nâng cấp hoặc xây thêm không gian lưu trú, đồng thời giữ đặc điểm văn hóa địa phương. Mô hình này đưa dịch vụ homestay vào ngay không gian sống.
Hồ sơ còn giới thiệu cách làm “bảo tàng sống”, khuyến khích cư dân mở cửa nhà truyền thống để khách tìm hiểu kiến trúc, sinh hoạt và tri thức của cộng đồng. Một số nhà đất có tuổi đời hơn 200 năm được sử dụng như không gian giới thiệu văn hóa. Các trải nghiệm được nêu gồm ẩm thực địa phương, học thêu, dệt và tham gia phong tục cùng người dân.
Ở Lũng Cú, việc chỉnh trang cảnh quan được thực hiện bằng biện pháp cụ thể. Theo thông tin địa phương công bố qua Báo Tuyên Quang, hoạt động xây dựng tại thôn Lô Lô Chải và khu vực trung tâm xã tạm dừng từ ngày 22/10/2026 đến hết ngày 28/2/2027 để phục vụ lễ hội và mùa du lịch.
Phạm vi tạm dừng gồm thi công phần thô, hoàn thiện, vận chuyển và tập kết vật liệu, máy móc. Các chủ đầu tư được yêu cầu che chắn công trình dở dang, thu gom phế thải, đưa vật liệu khỏi lòng đường và khu vực công cộng. Chính quyền giao cơ quan chuyên môn hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện, trong khi công an phối hợp bảo đảm trật tự giao thông.