Kinh doanh · Nhịp Mới · Tổng hợp · 1357 chữ ·
IMF dự báo kinh tế toàn cầu tăng 3,1% năm 2026
IMF dự báo tăng trưởng toàn cầu chậm lại trong năm 2026, khi sức ép năng lượng, lạm phát và dư địa ngân sách thu hẹp cùng tác động tới triển vọng.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng 3,1% trong năm 2026 và 3,4% năm 2027, theo báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới công bố ngày 13/10. Lạm phát toàn phần được dự báo lên 4,7% năm nay trước khi giảm về 4,1% năm tới. Các ước tính và dự báo sử dụng thông tin thống kê có được tới ngày 1/10/2026.
IMF nhận định rủi ro nghiêng về chiều bất lợi, với khả năng xung đột leo thang, căng thẳng thương mại trở lại, kỳ vọng về AI bị đánh giá lại và những điểm yếu tài khóa. Chiều tích cực có thể đến từ đầu tư AI mạnh hơn, năng suất tăng hoặc căng thẳng quốc tế hạ nhiệt lâu dài. Các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, nằm ngoài chuỗi giá trị công nghệ, được xác định là nhóm có triển vọng khó khăn nhất.
Sức ép từ năng lượng và sự tập trung đầu tư
Trong bài phân tích công bố cùng kỳ, Silvana Tenreyro cho biết thị trường lao động và hệ thống tài chính đã chống chịu tốt hơn dự kiến trước các cú sốc. Nguồn cung năng lượng được chuyển hướng, sản lượng ở một số nơi tăng, tồn kho được sử dụng và các nguồn năng lượng thay thế đóng vai trò lớn hơn. Làn sóng đầu tư liên quan AI đồng thời hỗ trợ hoạt động kinh tế, thương mại và kỳ vọng về lợi nhuận trong tương lai.
Tác giả lưu ý những cơ chế thích nghi này đang chịu sức ép. Tồn kho năng lượng giảm có thể làm cú sốc địa chính trị truyền mạnh hơn vào giá; chi phí phân bón, gián đoạn vận tải và thời tiết cực đoan đe dọa thị trường lương thực. Đầu tư công nghệ tập trung vào ít doanh nghiệp, ngành và nền kinh tế cũng tạo điểm dễ tổn thương. Dự báo lạm phát cơ bản được bài viết nêu ở mức 3,9% năm 2026 và 3,7% năm 2027.
Tại cuộc họp báo ngày 13/10 ở Bangkok, chuyên gia kinh tế trưởng của IMF mô tả hai lực cùng định hình triển vọng. Giá năng lượng và hàng hóa tăng do chiến tranh tạo cú sốc phía cung, vừa đẩy giá lên vừa cản trở hoạt động. Trong khi đó, bùng nổ công nghệ, chủ yếu gắn với AI, kích thích cầu, làm tăng hoạt động thương mại và đầu tư nhưng cũng tạo thêm áp lực lên giá cả.
Bà Tenreyro còn đề cập nguy cơ thời tiết cực đoan liên quan El Niño làm gián đoạn hàng hóa. Chuỗi cung ứng AI tập trung tạo những điểm nghẽn tiềm tàng, còn chi phí vay và trả lãi cao có thể lấn át các khoản chi quan trọng khác. IMF kêu gọi xây dựng lại bộ đệm tài khóa, bảo vệ ổn định tài chính và nâng sức chống chịu phía cung. Cơ quan này cũng nhấn mạnh tính độc lập của ngân hàng trung ương trong thực hiện mục tiêu lạm phát.
Hỗ trợ hộ gia đình trong giới hạn ngân sách
Một chương nghiên cứu của báo cáo dành riêng cho những đợt tăng đột ngột giá thực phẩm, năng lượng và nhu yếu phẩm. IMF xem xét các giai đoạn khủng hoảng trước đây để phân tích lựa chọn giữa bảo vệ hộ gia đình dễ tổn thương, duy trì tín hiệu giá và giữ ổn định kinh tế. Theo nhóm nghiên cứu, hậu quả đối với những hộ có thu nhập thấp thường lớn hơn, do chi tiêu thiết yếu chiếm vai trò quan trọng trong ngân sách của họ.
Phân tích đánh giá các khoản chuyển hỗ trợ có mục tiêu và tạm thời là cách hiệu quả để bảo vệ nhóm chịu tác động nặng, đồng thời duy trì dư địa tài khóa. Để tạo mức bảo vệ tương đương, những biện pháp kìm giá có thể cần nguồn lực ngân sách gấp 3–22 lần trong các trường hợp nghiên cứu. IMF cũng lưu ý trợ giá có thể kém hiệu quả khi nhiều nước cùng áp dụng hoặc khi nguồn lực tài khóa hạn chế.
Một nghiên cứu khác được giới thiệu trong tháng 10 xem xét tác động xuyên biên giới của thuế thu nhập doanh nghiệp. Nhóm tác giả IMF cho biết dữ liệu, phần mềm, bằng sáng chế và thương hiệu khiến việc tách nơi ghi nhận lợi nhuận khỏi nơi kinh doanh trở nên dễ hơn. Các biện pháp chống tránh thuế đang làm thay đổi động lực này, đưa địa điểm ghi nhận lợi nhuận gần hơn với hoạt động đầu tư thực tế của doanh nghiệp.
Theo các mô phỏng được giới thiệu, kết quả giảm thuế phụ thuộc cách bù đắp nguồn thu. Vay thêm để tài trợ có thể đẩy lãi suất thực lên; cắt chi hoặc tăng thuế khác có thể giảm nguồn lực dành cho hạ tầng, y tế và giáo dục. Tác động về dài hạn còn gắn với chuyển giao tri thức qua biên giới. Nhóm tác giả cho rằng chống chuyển lợi nhuận giúp bảo vệ nguồn thu, đặc biệt với các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào thuế doanh nghiệp.
Các con số được cập nhật theo từng kỳ dự báo
Trong tài liệu phương pháp năm 2018, tạp chí Finance & Development thuộc IMF nêu hai cách quy đổi GDP khi tổng hợp các nền kinh tế: dùng tỷ giá thị trường hoặc ngang giá sức mua, gọi là PPP. PPP dựa trên giá một rổ hàng hóa, dịch vụ, phản ánh lượng hàng có thể mua ở mỗi nước, thay vì chỉ dùng giá trao đổi tiền tệ.
Cách chọn trọng số ảnh hưởng tới kết quả tăng trưởng toàn cầu. Theo tài liệu, các nền kinh tế đang phát triển có trọng số cao hơn khi dùng PPP, bởi nhiều hàng hóa và dịch vụ không giao dịch quốc tế có giá thấp hơn ở nhóm này. PPP cũng khó đo hơn: khảo sát giá không diễn ra thường xuyên, nên số liệu giữa các kỳ cần được ước tính.
Cùng đợt công bố, cơ sở dữ liệu WEO tháng 10 cung cấp các chuỗi về tài khoản quốc gia, lạm phát, thất nghiệp, cán cân thanh toán, tài khóa, thương mại và giá hàng hóa. Dữ liệu trải từ năm 1980, với dự báo cho phần lớn chuỗi trong năm năm tiếp theo. Mức độ đầy đủ khác nhau giữa từng nước, nhóm nước và chỉ tiêu; một số năm không có thông tin công bố.
Cổng dữ liệu có bảng theo dõi các chỉ tiêu chọn lọc, tệp Excel chia theo quốc gia, nhóm quốc gia và hàng hóa, cùng phụ lục về giả định và quy ước của kỳ tháng 10. Các phiên bản trước được lưu để người đọc đối chiếu thay đổi giữa những lần công bố. Phụ lục theo từng kỳ còn ghi nhận điều chỉnh, cách phân nhóm và thông tin riêng của từng nước, tạo cơ sở kiểm tra khi so sánh các chuỗi.
Theo phần giải đáp phương pháp của IMF, dự báo WEO được xây dựng từ các nhóm phụ trách quốc gia rồi tổng hợp và điều chỉnh tới khi nhất quán. Phương pháp cụ thể có thể khác nhau giữa từng nước hoặc từng chuỗi. Số liệu lịch sử cũng tiếp tục được sửa khi có thông tin mới; những trường hợp chưa đầy đủ có thể sử dụng ước tính của chuyên gia. Thời điểm cập nhật được ghi trong phần chú thích của bộ dữ liệu.
Báo cáo và cơ sở dữ liệu đầy đủ thường được công bố hai lần mỗi năm, vào tháng 4 và tháng 10. Các bản cập nhật giữa kỳ tháng 1 và tháng 7 điều chỉnh dự báo tăng trưởng cho một số nền kinh tế, không đi kèm toàn bộ cơ sở dữ liệu mới. IMF lưu ý sự khác biệt với số liệu quốc gia hoặc bộ thống kê khác có thể xuất phát từ thời điểm thu thập, phương pháp, phạm vi và việc dùng các ước tính của nhóm chuyên gia.