Giáo dục · Nhịp Mới · Tổng hợp · 1224 chữ ·
Đề xuất chấm điểm nhóm nghiên cứu đại học theo sản phẩm, siết tính trùng thành tích
Dự thảo đang được lấy ý kiến đặt ngưỡng riêng cho từng khối ngành, tính giá trị chuyển giao theo tiền thực thu và yêu cầu hội đồng có nhà khoa học bên ngoài trường.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư về nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh trong đại học, với cách đánh giá kết hợp chất lượng sản phẩm, điểm quy đổi và năng lực thực hiện. Thông tin được Báo Điện tử Chính phủ giới thiệu ngày 29/10. Toàn văn dự thảo đã được Cổng Thông tin điện tử Chính phủ công bố ngày 28/10 để các cơ quan, tổ chức và cá nhân góp ý.
Điểm đáng chú ý là việc công nhận không chỉ dựa vào đếm bài báo. Dự thảo đưa công bố khoa học, sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa và kết quả ứng dụng vào cùng một khung đánh giá, nhưng đặt điều kiện về minh chứng và cách phân bổ điểm. Các trường được xây dựng quy định cụ thể phù hợp với định hướng nghiên cứu của mình, với mức yêu cầu không thấp hơn ngưỡng tối thiểu của Thông tư nếu được ban hành.
Văn bản đang ở giai đoạn dự thảo, chưa phải quy định mới đã có hiệu lực. Phần ngày có hiệu lực trong tài liệu lấy ý kiến vẫn để trống. Căn cứ trực tiếp được nêu là Điều 6 Nghị định 125/2026/NĐ-CP về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học. Theo hồ sơ văn bản của Chính phủ, Nghị định được ban hành và có hiệu lực ngày 6/4/2026.
Hai mức công nhận, hai nhóm ngưỡng điểm
Theo Điều 6 của dự thảo, nhóm tiềm năng thuộc khối khoa học tự nhiên, kỹ thuật và công nghệ phải đạt ít nhất 35 điểm quy đổi tổng cộng và 7 điểm bình quân. Với khối khoa học xã hội và nhân văn, hai mức tương ứng là 25 và 5 điểm. Kết quả được xét trong năm năm gần nhất tính đến lúc nộp hồ sơ. Ngoài điểm, nhóm còn phải thể hiện định hướng, kế hoạch, nguồn lực và triển vọng tạo ra sản phẩm phù hợp.
Đối với nhóm nghiên cứu mạnh, ngưỡng được đề xuất cao hơn: khối tự nhiên, kỹ thuật và công nghệ cần tổng điểm tối thiểu 150, bình quân tối thiểu 15; khối xã hội và nhân văn cần lần lượt 100 và 10 điểm. Đây là điểm quy đổi theo khung sản phẩm, không phải số bài báo hay số thành viên. Dự thảo cũng yêu cầu định hướng chuyên sâu thuộc lĩnh vực có thế mạnh, phù hợp chiến lược của cơ sở chủ trì.
Cả hai loại nhóm phải có tối thiểu một nửa thành viên là giảng viên hoặc nghiên cứu viên cơ hữu của trường chủ trì. Nhóm mạnh cần có nghiên cứu sinh và học viên cao học phù hợp chuyên môn; đồng thời khuyến khích chuyên gia, doanh nghiệp, viện nghiên cứu trong và ngoài nước tham gia. Với nhóm tiềm năng, thành phần ngoài lực lượng cơ hữu có thể bao gồm cả sinh viên. Những quy định này giữ vai trò chủ trì của trường trong khi mở cửa hợp tác.
Chia điểm theo đóng góp, không cộng chồng sản phẩm
Cách tính điểm bình quân cũng được mô tả riêng. Điểm dùng để tính là phần được phân bổ cho những cá nhân thuộc diện tính bình quân, dựa trên đóng góp thực tế. Học viên cao học và sinh viên tham gia không thuộc diện tính điểm bình quân. Nếu không xác định được mức đóng góp, điểm sản phẩm được chia đều cho các tác giả, người tham gia; phần của người ngoài nhóm không được cộng cho thành viên trong nhóm.
Để tránh một kết quả được ghi nhận nhiều lần, dự thảo quy định mỗi sản phẩm chỉ tính một lần trong cùng chu kỳ công nhận. Sản phẩm hợp tác giữa nhiều nhóm được chia điểm theo đóng góp có minh chứng, với tổng điểm phân bổ không vượt mức của sản phẩm đó. Nếu cùng một sản phẩm đáp ứng nhiều tiêu chí, chỉ áp dụng mức cao nhất có đủ điều kiện; không cộng chồng các mức để nâng tổng điểm.
Với chuyển giao và thương mại hóa, giá trị hợp đồng dùng để tính điểm dựa trên số tiền thực thu trong thời gian đánh giá, không gồm thuế giá trị gia tăng nếu có. Khoản kinh phí đã dùng cho một tiêu chí cũng không được tính trùng dưới tên nguồn lực hay đầu ra khác. Như vậy, hợp đồng đã ký và tiền đã nhận được phân biệt ngay trong cách lượng hóa kết quả, thay vì coi toàn bộ giá trị cam kết là thành tích đã thực hiện.
Dự thảo dành cơ chế cho những sản phẩm đặc thù chưa nằm trong khung. Hội đồng có thể đối chiếu với sản phẩm tương đương và đề xuất mức điểm để người đứng đầu trường quyết định. Tuy nhiên, mức đó không được vượt sản phẩm dùng làm đối chiếu; phần điểm thuộc diện này còn chịu giới hạn tỷ lệ so với điểm từ những sản phẩm khác. Văn bản cũng không cho phép chia nhỏ một sản phẩm thành nhiều kết quả để tính điểm.
Hội đồng đánh giá và chu kỳ năm năm
Việc công nhận dự kiến theo chu kỳ năm năm. Trường tiếp nhận hồ sơ có bảng kê sản phẩm, minh chứng, điểm tự đánh giá và bảng phân bổ cho thành viên, rồi lập hội đồng đánh giá. Ít nhất một phần ba thành viên hội đồng phải là nhà khoa học ngoài cơ sở chủ trì. Thành viên của chính nhóm đang được xem xét không tham gia hội đồng. Người đứng đầu trường quyết định trên cơ sở kết quả đánh giá.
Khi xin công nhận lại, nhóm phải hoàn thành các mục tiêu và cam kết của chu kỳ trước, đồng thời đạt ngưỡng kết quả mới. Với nhóm mạnh khối tự nhiên, kỹ thuật và công nghệ, dự thảo đề xuất tổng điểm tối thiểu 180 và bình quân 18; khối xã hội và nhân văn là 120 và 12. Nhóm mạnh còn cần ít nhất một sản phẩm nổi bật phù hợp hướng nghiên cứu, bên cạnh các điều kiện nhân sự và chất lượng.
Trường chủ trì có trách nhiệm công khai quy định nội bộ, kết quả công nhận, thay đổi nhân sự và thông tin hoạt động của nhóm; cập nhật dữ liệu theo quy định. Nếu hồ sơ không trung thực hoặc có vi phạm liêm chính, trường phải xem xét xử lý theo thẩm quyền. Với nhóm không còn đáp ứng điều kiện, việc duy trì, yêu cầu khắc phục hay thu hồi quyết định được đặt sau bước đánh giá tình hình và khả năng khắc phục.
Điều khoản chuyển tiếp đề xuất để nhóm mạnh đã được công nhận theo Nghị định 109/2022/NĐ-CP tiếp tục hoạt động đến hết thời hạn trong quyết định. Các trường sẽ có sáu tháng kể từ khi Thông tư có hiệu lực để ban hành hoặc sửa quy định nội bộ. Trong giai đoạn hiện nay, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đang tiếp nhận ý kiến đối với toàn văn dự thảo và tệp đính kèm; ngày hiệu lực chính thức còn chờ văn bản được ban hành.